Gryzaki dla szczeniaka: od kiedy, jakie i czego unikać

Twój szczeniak gryzie wszystko: nogi od krzesła, Twoje ręce, róg dywanu. To nie oznacza, że jest niegrzeczny, to faza: mleczne zęby wypadają, stałe zęby rosną, a gryzienie po prostu koi dziąsła. Prawdziwe pytanie brzmi, co mu dać, żeby nie zrobić mu krzywdy, bo spora część tego, co stoi na sklepowej półce z napisem „dla szczeniaka”, jest w tym wieku po prostu za twarda, i właśnie tak łamie się ząb. Zobaczmy, co dzieje się w jego pysku miesiąc po miesiącu, co jest bezpieczne przed 4. miesiącem życia, czego nie dawać nigdy, i od kiedy prawdziwy gryzak staje się dobrym pomysłem.

Dlaczego szczeniak gryzie wszystko (i kiedy przestanie)

Są dwa powody, i oba nie mają nic wspólnego z wychowaniem. Pierwszy to zwykła eksploracja: szczeniak nie ma rąk, więc pyskiem sprawdza, z czym ma do czynienia. To zachowanie gatunkowe, nie wada charakteru. Drugi powód pojawia się trochę później: kiedy zęby zaczynają się ruszać i wychodzić, gryzienie łagodzi swędzenie dziąseł, dokładnie tak jak u niemowlaka, który wkłada do buzi wszystko, co znajdzie.

Pytanie, które właściciel zadaje sobie po cichu, brzmi: czy to się kiedyś skończy. Tak. Intensywne gryzienie wszystkiego opada, gdy uzębienie stałe jest już na miejscu, czyli zwykle koło 6 do 7 miesiąca życia. Potrzeba gryzienia zostaje na dłużej, ale u dorosłego psa jest znacznie spokojniejsza i łatwo ją skierować na jeden konkretny gryzak.

Dwa słowa o rękach: jeśli szczeniak łapie cię za dłoń podczas zabawy, po prostu podmieniaj rękę na zabawkę, zamiast karać. To osobny temat, wart własnego poradnika, tutaj tylko sygnalizujemy: nie chodzi o nudę ani o stres, tylko o naturalną fazę rozwoju.

Ząbkowanie krok po kroku: kiedy szczeniak zmienia zęby

Chronologia jest w miarę przewidywalna, choć u różnych psów przesuwa się o kilka tygodni w jedną albo drugą stronę:

• 28 mlecznych zębów, które zaczynają wyrastać koło 3 tygodnia życia i są kompletne koło 6 tygodnia. Szczeniak nie ma mlecznych zębów trzonowych, tylko one wyrastają od razu jako stałe.
• 42 zęby stałe, które zaczynają wyrzynać się koło 4 do 5 miesiąca i są w komplecie koło 7 miesiąca: najpierw siekacze (3 do 5 miesiąca), potem kły (5 do 6 miesiąca), na końcu zęby przedtrzonowe i trzonowe (5 do 7 miesiąca).

Z tego wynika coś praktycznego, na czym opiera się cały ten poradnik: w 4. miesiącu uzębienie stałe dopiero się zaczyna, nie jest jeszcze na miejscu. Okres między 4 a 7 miesiącem to pysk w trakcie przebudowy, nie pysk dorosłego psa, i to zupełnie zmienia to, co wolno mu dać do gryzienia.

Dlaczego twardy gryzak może złamać ząb szczeniaka

To część, której nie znajdziesz w większości poradników po polsku, a decyduje o wszystkim innym w tym artykule.

Mleczny ząb jest cienki i w środku pusty, więc pęka albo wypada łatwo, to akurat nie jest wielka tragedia, bo i tak miał wypaść. Gorzej ze świeżo wyrżniętym zębem stałym: jego ścianka z zębiny jest jeszcze cienka, komora z miazgą w środku jest szeroka, a końcówka korzenia wciąż otwarta. Dopiero z czasem ząb dokłada warstwy zębiny i twardnieje naprawdę. Innymi słowy, ten sam ząb w 5. miesiącu i w 2 roku życia nie wytrzyma tego samego obciążenia, mimo że wygląda identycznie z zewnątrz.

Ząb, który pęka najczęściej, to prawie zawsze ta sama okolica: górna czwórka przedtrzonowa, duży ząb po boku pyska, który miażdży pokarm. Pies zwykle je dalej normalnie, więc właściciel przez długi czas nic nie zauważa.

Co jest bezpieczne przed 4. miesiącem życia

Powiedzmy to wprost: w tym wieku żaden z naszych gryzaków nie może jeszcze przebywać w pysku Twojego szczeniaka. Oto co naprawdę działa, w większości za darmo albo prawie:

• Bawełniana ściereczka, zwilżona, wyżęta i włożona do zamrażarki. Podawana pod okiem opiekuna, zabierana, gdy zaczyna się rwać na strzępy.
• Miękka gumowa zabawka w rozmiarze dla szczeniaka, która ugina się pod palcem, ewentualnie wypełniona odrobiną jego porcji jedzenia, żeby dłużej go zajęła.
• Coś zimnego, ale nie twardego: zimno samo w sobie koi rozgrzane dziąsło.

Jedna rzecz, o której łatwo zapomnieć: kostki lodu nie są dobrym pomysłem, mimo że to najczęstsza domowa rada na polskich forach. Lód jest twardy jak kamień i weterynarze dentyści wymieniają go wśród przedmiotów, na których pękają zęby. Zimno tak, twardość nie. Ta sama zasada dotyczy marchewki: schłodzona owszem, ale nie zamrożona na kość.

I ostatnia rzecz: nie wystarczy zabrać zakazany przedmiot, trzeba od razu podać w zamian coś dozwolonego. Inaczej szczeniak i tak znajdzie coś własnego, zwykle gorszego.

Czego nigdy nie dawać szczeniakowi

Poniższa lista dotyczy każdego wieku, także psa dorosłego, nie tylko okresu ząbkowania:

• Poroże, kopyta, kości, twardy nylon: nie ścierają się, więc to ząb musi ustąpić pierwszy. To przedmioty, które weterynarze dentyści wymieniają najczęściej wśród przyczyn złamanych zębów.
• Kostki lodu: to samo ryzyko co powyżej, a mało kto ma to na uwadze.
• Patyki z podwórka: bardzo popularne w Polsce, a niebezpieczne inaczej niż się wydaje. Opisywane w literaturze weterynaryjnej urazy penetrujące gardła u psów biegających z patykiem w pysku bywają poważne. To nie jest zabawka.
• Wszystko, co mieści się całe w pysku szczeniaka: prędzej czy później zostanie połknięte. Dobra zasada: gryzak musi być zawsze dłuższy niż pysk psa.
• Zabawki, które rwą się na strzępy (cienkie skóry, pluszaki bez wzmocnień): połknięte kawałki mogą zablokować przewód pokarmowy 4-kilogramowego szczeniaka.

Od 4. miesiąca: kiedy gryzak staje się dobrym pomysłem

Tu wchodzą nasze produkty, ale nie jako jedna decyzja, tylko jako droga, którą przechodzi się w dwóch etapach, dopasowanych do wieku i wagi. Żadnego „albo-albo”, raczej naturalna kolejność.

Etap 1: między 4 a 7 miesiącem, w trakcie wymiany zębów

Na tym etapie zostajemy przy czymś bardziej miękkim i dawkowanym. To tutaj mają sens Gryzaki Dentystyczne z Probiotykami: dozuje się je według wagi psa (od 1 do 10 kg to pół gryzaka, od 11 do 24 kg to jeden, powyżej 25 kg to dwa), raz dziennie, zawsze pod opieką. Dla lżejszego szczeniaka pół porcji to naprawdę odpowiednia ilość. Etykieta produktu nie podaje żadnego minimalnego wieku, więc nie zmyślamy go: nasza rada redakcyjna, nie zapis z opakowania, to poczekać przynajmniej do momentu, gdy zęby stałe zaczęły już się wyrzynać, a w razie wątpliwości zapytać weterynarza.

Jest tu też przydatna sztuczka dla młodszego szczeniaka albo psa, który gryzie zbyt mocno: ostatni kawałek Sera Himalajskiego podgrzany w mikrofalówce (90 sekund przy 800 W, potem 2 minuty na ostygnięcie) pęcznieje i robi się kruchy, chrupiący, dużo łatwiejszy do rozgryzienia niż w oryginalnej, twardej formie.

Gryzaki Dentystyczne z Probiotykami

Dozowane do wagi psa, miękka opcja na co dzień w trakcie wymiany zębów. Suszony łosoś, Ascophyllum nodosum i probiotyk Bacillus velezensis.

Zobacz produkt →

Etap 2: gdy uzębienie stałe jest już kompletne (koło 6 do 7 miesiąca)

Dopiero teraz cały Ser Himalajski ma sens. Trzeba powiedzieć to wprost, bo to jedyna uczciwa droga na tym rynku: to gryzak twardy. Nasz własny artykuł o tym produkcie zalicza go do „naturalnych twardych gryzaków”, a literatura weterynaryjna wymienia sery na bazie mleka wśród przedmiotów, przez które dentyści widują pęknięte zęby. Nie udajemy, że to gryzak na czas ząbkowania, i dlatego działamy na dwóch etapach zamiast jednego progu wieku.

Etykieta dopuszcza produkt od 4. miesiąca życia, cztery rozmiary dopasowane do wagi (S poniżej 5 kg, M od 5 do 15 kg, L od 15 do 30 kg, XL powyżej 30 kg), sesja maksymalnie godzinę i zawsze pod nadzorem. Naszym zdaniem, w trakcie samej wymiany zębów lepiej wybrać wersję spulchnioną w mikrofalówce albo poczekać do końca ząbkowania. I jedna rzecz, którą warto sobie szczerze powiedzieć: jeśli twój pies to typ, który próbuje przegryźć gryzak na pół zamiast go po prostu ścierać, ten produkt nie jest dla niego, niezależnie od wieku. Wtedy zostań przy Gryzakach Dentystycznych.

Ser Himalajski

Jeden składnik, 100% mleko, cztery rozmiary dopasowane do wagi psa. Dla psa z kompletnym uzębieniem stałym, sesja maksymalnie godzinę pod nadzorem. Pełny poradnik o serze himalajskim tłumaczy krok po kroku, dla kogo i kiedy.

Zobacz produkt →

Wybór między nimi zależy od wieku, wagi i sposobu gryzienia Twojego psa, opisaliśmy to szczegółowo w poradniku, jak wybrać gryzak dentystyczny dla dorosłego psa, gdy Twój szczeniak dorośnie.

Jak bezpiecznie podawać gryzak szczeniakowi

• Zawsze pod nadzorem, nigdy w kojcu ani pod nieobecność domownika.
• Krótka, ograniczona sesja: zabieramy gryzak po jakimś czasie, nie zostawiamy go szczeniakowi na cały dzień. Dla sera himalajskiego etykieta mówi wyraźnie: maksymalnie godzina.
• Ostatni kawałek: jak tylko robi się na tyle mały, że da się go połknąć w całości, zabieramy go. Sprawdzona przez nas metoda to podgrzanie go w mikrofalówce, żeby napęczniał i skruszał.
• Rozmiar: zawsze dłuższy niż pysk psa.
• To też jest jedzenie: rosnący szczeniak ma wyliczoną porcję dzienną, a gryzak dokłada do niej kalorie. Trzymaj się rozsądnej proporcji (orientacyjnie do około 10% dziennego jedzenia w przekąskach), dostosuj resztę posiłku i wprowadzaj nowość stopniowo, żeby nie wywołać luźnego stolca.
• Jeden gryzak na psa, osobno od innych zwierząt w domu, żeby uniknąć napięć.

Kiedy iść z tym do weterynarza

Nic z poniższego nie oznacza katastrofy, ale każde z tych zdarzeń zasługuje na szybką wizytę:

• Przetrwały ząb mleczny: mleczny ząb wciąż na miejscu obok już wyrżniętego stałego, najczęściej kły, zwłaszcza u małych ras i ras płaskonosych. Widać to gołym okiem, wypycha ząb stały w złym kierunku i rozwiązuje się to usunięciem, bez zwlekania. To najczęstszy powód wizyty w tym wieku.
• Złamany ząb albo brązowa czy różowa plamka na jego czubku.
• Dziąsło, które krwawi długo, albo oddech, który nagle się zmienia.
• Połknięty kawałek: mdłości, ślinienie, odmowa jedzenia, apatia. To pilna sprawa, nie wywołujemy wymiotów na własną rękę.
• Szczeniak, który je tylko z jednej strony albo odmawia jedzenia.

Teraz na spokojnie: zauważone wcześnie, dobrze leczy. Jeśli chodzi o samą higienę jamy ustnej między wizytami, więcej o mechanice płytki i kamienia znajdziesz w naszym poradniku o usuwaniu kamienia nazębnego u psa.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie gryzaki dla 2-miesięcznego szczeniaka?
Tylko coś miękkiego i zimnego: zwilżona ściereczka z zamrażarki albo gumowa zabawka dla szczeniąt. Żadnego twardego gryzaka w tym wieku, mleczne zęby są zbyt kruche.

Co do gryzienia dla 3-miesięcznego szczeniaka?
To samo co dla 2-miesięcznego, plus zasada podmiany: jeśli gryzie coś zakazanego, od razu dajesz mu w zamian dozwoloną zabawkę, zamiast tylko zabierać.

Czy szczeniak może jeść gryzaki?
Tak, ale gryzak jest do gryzienia, nie do jedzenia. Liczy się do dziennej porcji, podaje się go pod nadzorem, a ostatni kawałek zawsze się zabiera.

Od kiedy gryzaki dla szczeniaka?
Przed 4. miesiącem tylko miękkie i zimne. Od 4 do 7 miesiąca, w trakcie wymiany zębów, dozowane Gryzaki Dentystyczne albo spulchniony Ser Himalajski. Po 7 miesiącu, gdy uzębienie stałe jest kompletne, Ser Himalajski w pełnej, twardej formie, dobrany do wagi.

Czy ser himalajski jest dobry dla szczeniaka?
Etykieta dopuszcza go od 4. miesiąca życia, ale to gryzak twardy. Nasza rada: wersja spulchniona w mikrofalówce w trakcie wymiany zębów, cały gryzak dopiero po zakończeniu ząbkowania, zawsze w rozmiarze dopasowanym do wagi.

Czy szczeniak może dostać kość?
Nie. Kość nie ściera się jak powinna, więc to ząb ustępuje pierwszy, a odłamki mogą też poranić przewód pokarmowy. To dotyczy każdego wieku, nie tylko szczeniaka.

Zamiast podsumowania

Trzy rzeczy, które wystarczą, żeby samodzielnie wybierać przy sklepowej półce: wiek Twojego psa na kalendarzu zębów, test paznokciem i zgięciem, i rozmiar dłuższy niż jego pysk. Reszta ułoży się sama. To normalna, przejściowa faza, i już wiesz, co robić na każdym jej etapie.

Gdy uzębienie stałe będzie już kompletne

Ser Himalajski, jeden składnik, cztery rozmiary według wagi psa, do sprawdzenia gdy Twój szczeniak skończy ząbkowanie.

Zobacz produkt →